محمدجواد شوندی؛ پژوهشگر زبان‌شناسی تاریخی ـ تطبیقی و بنیان‌گذار اندیشکده زبان‌شناسی شهید کامبوزیا
آقای محمدجواد شوندی، زبان‌شناس، نویسنده و پژوهشگر حوزه مطالعات زبانی، بنیان‌گذار اندیشکده زبان‌شناسی شهید کامبوزیا است. فعالیت‌های علمی و پژوهشی ایشان عمدتاً در حوزه زبان‌شناسی تاریخی ـ تطبیقی، ریشه‌شناسی، مطالعات زبان‌های سامی، زبان‌شناسی اجتماعی و بررسی مناسبات میان زبان، قدرت و ساختارهای اجتماعی تعریف می‌شود. افزون بر این، مطالعات مرتبط با امپریالیسم زبانی، سیاست‌گذاری زبان و تدوین چارچوب‌های نظری در حوزه راهبردهای زبانی، بخش دیگری از زمینه‌های مورد توجه وی را تشکیل می‌دهد.
فعالیت‌های علمی و نهادی
یکی از مهم‌ترین ابعاد فعالیت حرفه‌ای ایشان، بنیان‌گذاری اندیشکده زبان‌شناسی شهید کامبوزیا است؛ مجموعه‌ای با مأموریت توسعه پژوهش‌های تخصصی، تولید منابع علمی و گسترش مطالعات میان‌رشته‌ای در حوزه زبان‌شناسی. ساختار این اندیشکده بر ایجاد شاخه‌های تخصصی با موضوعات و کارکردهای متمایز استوار است.
در همین چارچوب، مجموعه‌هایی همچون آکادمی تخصصی عبری ایران، بنیاد ترور زبانی و پژوهشگاه تروریسم زبانی به ابتکار ایشان شکل گرفته‌اند. آکادمی تخصصی عبری ایران بر آموزش، تألیف، ترجمه و پژوهش در حوزه زبان عبری تمرکز دارد و دو مجموعه دیگر به بررسی ابعاد نظری، اجتماعی و راهبردی پدیده‌های مرتبط با منازعات زبانی، سلطه فرهنگی و سیاست‌های زبانی اختصاص یافته‌اند.
این ساختار نهادی بازتاب‌دهنده رویکردی است که در آن مطالعات زبان‌شناختی، علاوه بر ابعاد توصیفی و تاریخی، در ارتباط با مسائل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز بررسی می‌شوند.
زبان‌شناسی تاریخی، ریشه‌شناسی و مطالعات زبان‌های سامی
از زمینه‌های محوری فعالیت پژوهشی ایشان، مطالعه تحولات تاریخی زبان‌ها و بررسی روابط ساختاری و تبارشناختی میان آن‌هاست. زبان‌شناسی تاریخی ـ تطبیقی با بهره‌گیری از شواهد آوایی، صرفی، نحوی و واژگانی، امکان تحلیل خویشاوندی زبان‌ها و بازسازی مراحل پیشین تحول آن‌ها را فراهم می‌کند.
در این حوزه، زبان‌های عبری و آرامی از جایگاه ویژه‌ای در فعالیت‌های آموزشی و تألیفی وی برخوردارند. مطالعات مرتبط با گونه‌های تاریخی زبان آرامی، متون کتاب مقدس و ساختارهای دستوری زبان عبری، از جمله موضوعاتی هستند که در آثار معرفی‌شده ایشان بازتاب یافته‌اند.
بر اساس اطلاعات زندگی‌نامه‌ای ارائه‌شده، وی به زبان‌های عربی، عبری، آرامی، انگلیسی، یونانی، آلمانی و ترکی تسلط دارد. این گستره زبانی، به‌ویژه در مطالعات تطبیقی و مراجعه مستقیم به متون و منابع تاریخی، ظرفیت پژوهشی قابل‌توجهی ایجاد می‌کند.
امپریالیسم زبانی و نظریه‌پردازی راهبردی
امپریالیسم زبانی از مهم‌ترین محورهای فعالیت نظری ایشان است. این حوزه به مطالعه مناسبات نامتقارن قدرت میان زبان‌ها، گسترش برتری نهادی برخی زبان‌ها و پیامدهای آن بر آموزش، هویت فرهنگی، تحرک اجتماعی و استمرار حیات زبان‌های دیگر می‌پردازد.
در امتداد این مباحث، توجه وی به مفاهیمی مانند ترور زبانی، تروریسم زبانی و دکترین‌های زبانی معطوف شده است. این مفاهیم در چارچوب فعالیت‌های فکری و تألیفی ایشان برای صورت‌بندی مسائل مرتبط با زبان و قدرت مطرح می‌شوند و بررسی جایگاه نظری آن‌ها مستلزم مطالعه مستقیم آثار و تعاریف ارائه‌شده است.
وجه مشترک این زمینه‌های مطالعاتی، بررسی زبان به‌عنوان پدیده‌ای است که افزون بر کارکرد ارتباطی، در شکل‌گیری هویت‌های جمعی، انتقال دانش و بازتولید مناسبات اجتماعی نقش دارد.
کارنامه تألیفی و پژوهشی
کارنامه تألیفی معرفی‌شده ایشان نزدیک به بیست عنوان کتاب تخصصی را دربرمی‌گیرد که از نظر موضوعی در سه حوزه آموزش زبان عبری، مطالعات زبان آرامی و مباحث نظری زبان‌شناسی اجتماعی و راهبردی قرار می‌گیرند.
از جمله آثار ایشان می‌توان به «صرف ۵۰۱ فعل کاربردی زبان عبری»، «عبری از پایه»، «۹۰۰۰ واژه کاربردی عبری»، «دستور زبان جامع عبری مدرن» و مجموعه دوجلدی «عبری از آغاز» اشاره کرد.
در حوزه زبان آرامی نیز آثاری همچون «خوانش آرامی عتیق»، «آموزش زبان آرامی کتاب مقدس»، «آموزش زبان آرامی تلمودی | بابلی»، «خوانش عزرا و دانیال» و «آموزش پایه زبان آرامی یهودی» در فهرست تألیفات وی قرار دارند.
بخش نظری آثار ایشان شامل «امپریالیسم زبانی»، «زبان خلق | زبان جعل»، «ترور زبانی» و مجموعه سه‌جلدی «تروریسم زبانی» است. این عناوین نشان‌دهنده توجه هم‌زمان به مطالعات ساختاری زبان و مسائل نظری مرتبط با جایگاه اجتماعی و سیاسی آن هستند.
فعالیت‌های علمی و سازمانی آقای محمدجواد شوندی را می‌توان در پیوند سه حوزه مطالعات تاریخی و تطبیقی زبان، پژوهش‌های اجتماعی و راهبردی و توسعه نهادهای تخصصی زبان‌شناسی بررسی کرد.
بنیان‌گذاری اندیشکده زبان‌شناسی شهید کامبوزیا، ایجاد شاخه‌های پژوهشی و آموزشی و تدوین آثار متعدد در زمینه زبان‌های سامی و مطالعات راهبردی زبان، مهم‌ترین مؤلفه‌های کارنامه معرفی‌شده ایشان محسوب می‌شوند.
در مجموع، جهت‌گیری علمی وی بر تلفیق مطالعات زبان‌شناختی با تحلیل مسائل تاریخی، فرهنگی و اجتماعی استوار است؛ رویکردی که ارزیابی دستاوردهای نظری و میزان تأثیرگذاری آن، نیازمند بررسی مستقل آثار، روش‌شناسی پژوهش‌ها و میزان بازتاب آن‌ها در ادبیات علمی تخصصی است.
پشتیبانی در ایتا
ثبت دیدگاه شما